Anthropic, bilim insanlarına yapay zekâ modeli Claude’u ücretsiz kullanma imkânı tanıyan AI for Science programını genişlettiğini duyurdu. Şirket, dünyanın farklı yerlerinden 20 bilim vakfı, araştırma enstitüsü ve araştırma grubuyla ortaklık kurdu. Mayıs 2025’te başlayan program bugüne kadar biyoloji, tıp, fizik, kimya, iklim bilimi ve matematik alanlarında yüzlerce projeyi destekledi.
Programın bu yeni aşaması, desteği tek tek araştırmacılardan kurumlara taşıyor. Anthropic’in amacı, vakıflar ve enstitüler aracılığıyla çok daha fazla bilim insanına ulaşmak ve açık veri setleri, açık kaynak yazılımlar ve ortak standartlar gibi tüm bilim camiasının yararlanabileceği ürünler ortaya çıkarmak.
Bilim fonları kredileri araştırmacılara dağıtacak
İlk grupta, Claude kredilerini kendi seçtikleri araştırmacılara dağıtacak bilim fonları ve dernekler var:
- Alfred P. Sloan Vakfı: Bilim, teknoloji, mühendislik, matematik ve ekonomi alanlarında araştırma ve eğitimi destekliyor.
- Simons Vakfı: Matematik ve temel bilimlerde araştırmaları hibeler ve Flatiron Enstitüsü aracılığıyla destekliyor.
- Schmidt Sciences: Yapay zekâ, astrofizik, biyobilimler, iklim ve uzay gibi alanlara odaklanıyor.
- Open Source for Science Fund: Bilimin dayandığı açık kaynak yazılım altyapısını sürdürmeyi amaçlıyor.
- ABD Ulusal Bilim Vakfı (NSF): ABD üniversitelerindeki temel araştırmaların federal desteğinin yaklaşık dörtte birini sağlıyor.
- CAS: Amerikan Kimya Derneği’nin, dünyada yayımlanan kimya literatürünü yüzyılı aşkın süredir dizinleyen birimi.
Enstitüler Claude’u kendi içlerinde kullanacak
İkinci grupta krediyi kurum içinde kullanacak araştırma enstitüleri yer alıyor. Bunların arasında NASA’nın Hubble, James Webb ve Roman uzay teleskoplarının bilim operasyonlarını yürüten Space Telescope Science Institute, dünyanın önde gelen genom merkezlerinden Wellcome Sanger Enstitüsü, Londra’daki Francis Crick Enstitüsü, Imperial College London Yaşam Bilimleri Bölümü, Avrupa’nın hükümetlerarası yaşam bilimleri laboratuvarı EMBL ve San Francisco’daki Gladstone Enstitüleri bulunuyor.
Doğrudan desteklenen projeler
Anthropic, büyük kamusal etki potansiyeli taşıyan bazı projelere de doğrudan kredi veriyor:
- FlyWire (Princeton Üniversitesi): Yetişkin bir meyve sineğinin beyninin ilk eksiksiz bağlantı haritasını çıkaran nörobilim projesi.
- LEAP (Columbia Üniversitesi): Makine öğrenmesini fizikle birleştirerek iklim modellerinin bulutları, okyanusları ve karaları daha iyi temsil etmesini amaçlıyor.
- AstroPath (Johns Hopkins Üniversitesi): Astronomi taramalarındaki kalibrasyon yöntemlerini kullanarak tümörleri hücre hücre görüntülüyor.
- gnomAD (Broad Enstitüsü): 800 binden fazla kişinin DNA verisini nadir hastalık teşhisi için açık bir referansta topluyor.
- Tau Ceti: Matematiği, bilgisayarın her ispatı kontrol edebildiği Lean dilinde ortak bir kütüphaneye dönüştüren topluluk projesi.
- Centre for Population Genomics (Avustralya): Çok kültürlü toplulukları genom kaynaklarına dahil ediyor ve nadir hastalık teşhis araçları geliştiriyor.
Laboratuvar cihazlarını ajanlar yönetecek
Programın daha önceki adımlarından biri de HHMI Janelia Araştırma Kampüsü ile geliştirilen Model Hardware Standard (MHS). Şu anda araştırma önizlemesinde olan bu ortak standart, yapay zekâ ajanlarının mikroskop, sıvı aktarım robotu ve robot kol gibi programlanabilir laboratuvar cihazlarını güvenli biçimde kullanabilmesini amaçlıyor. Standart; “oku” ve “yaz” gibi basit komutlar, cihazların birbirini bulabilmesi için ortak bir tanım biçimi ve kullanıcıların doğal dille yazabildiği güvenlik sınırları içeriyor. Anthropic ayrıca Allen Enstitüsü’nün beyin, hücre ve bağışıklık sistemi üzerine açık veri setlerini analiz etmek için yapay zekâ ajanı ekipleri kurduğunu ve aylar süren elle analizlerin saatlere indiğini belirtiyor.
Bilimde yapay zekâ: Fırsat ve sorumluluk
Anthropic’e göre bilim insanları Claude’u hipotez üretmek, deney tasarlamak, karmaşık verileri hızla analiz etmek ve bulgularını aktarmak için kullanıyor. Şirket, soruları belirleyen ve projeleri yöneten tarafın bilim insanları olduğunu vurguluyor. Bu da yapay zekâ okuryazarlığının bilimdeki karşılığını özetliyor: Model, araştırmacının yerini almıyor; doğru kullanıldığında onun deneyebileceği şeylerin sınırını genişletiyor. Sonuçların doğrulanması ve yorumlanması ise hâlâ insan uzmanlığına bağlı.
Kaynak: Anthropic
